26e zondag (2026) Verbonden als gemeenschap
Ides Nicaise en Rita Daneels namens de Wereldgroep
Kruisteken en verwelkoming
Beste vrienden,
We willen vandaag vanuit de Wereldgroep graag een thema-viering aanbieden rond het thema verbondenheid. In de Advent volgt er nog een tweede viering rond hetzelfde thema, dan wel met een expliciete link naar de campagne van Welzijnszorg. En wellicht volgen er nog andere. We voelden de behoefte om eerst eens stil te staan bij de verbondenheid binnen onze gemeenschap.
Lied 104 Gegroet en gezegend
Inleiding
Het was een jaar geleden dat we met de Wereldgroep het thema verbondenheid als rode draad hadden gekozen, en onder die vlag hebben we verschillende acties gevoerd. Het was tijd voor een eerste balans met de open vraag hoe ieder van ons nu verbondenheid ervaart. We hadden nota bene bewust gekozen voor dat ‘containerwoord’ vanuit de vaststelling dat heel wat leden van onze gemeenschap op diverse manieren geëngageerd zijn (van mantelzorg tot werk met gedetineerden, van wachters en dragers tot klimaat en biodiversiteit, enz.). En we wilden al deze vormen van inzet een kans geven om aan bod te komen onder die grote paraplu van verbondenheid.
Maar wat bleek? Bijna alle leden van de Wereldgroep hadden het gevoel dat die vele engagementen zich afspelen buiten onze gemeenschap, en daar als eilandjes naast elkaar blijven bestaan. En dat wij die als gemeenschap die schat aan inzet niet voldoende koesteren en delen met elkaar.
In het beste geval weten we wel van elkaar waar de ene en de andere zoal mee bezig is. Af en toe getuigt een voorganger in een viering over zijn of haar diepere ervaringen en drijfveren. Maar dat is dan een privilegie van wie voorgaat en zich durft outen. Het is ook eenrichtingsverkeer, zonder veel dialoog. Te vaak stappen wij hier ‘s zondags binnen en buiten en hebben we nauwelijks een paar woorden gewisseld. Moeten we dat samen vieren niet meer vervlechten met onze dagelijkse inzet? Hoe kunnen we die vele concrete vormen van liefde met elkaar delen en vieren?
We zouden met jullie willen nadenken over manieren om verbondenheid niet alleen te zien als engagement met kwetsbare groepen, maar ook – meer dan nu het geval is – verbondenheid onder elkaar, onder de hoede van die Onnoembare God die ons roept en bezielt, en naar het lichtend voorbeeld van die haast onnavolgbare Jezus.
Laat ons biddend zingen om die verbondenheid en bezieling.
Lied 144 Herschep ons hart
Openingsgebed
Levende warmhartige God,
In uw naam zijn wij hier bijeen.
Help ons verbinding te zoeken
met de mensen om ons heen
en met heel uw schepping.
Help ons geloof, hoop en liefde te brengen
in een wereld waarin gesprek en dialoog
gesmoord worden door geweld,
waar zachtmoedigen worden overschreeuwd,
en nepnieuws de waarheid verdringt.
Help ons met zachte kracht te werken
aan vrede, recht en heelheid van de schepping.
Amen.
Eerste lezing: Joh 15: 12-17
In zijn afscheidsrede zei Jezus tot zijn leerlingen: “Dit is mijn hartewens voor jullie: dat jullie elkaar liefhebben zoals ik jullie heb liefgehad. En weet dat er geen groter liefde is, dan wanneer iemand zijn leven geeft voor zijn vrienden. Jullie zijn mijn vrienden, als jullie doen wat ik jullie opdraag. Neen, dit is geen opdracht van een meester aan zijn dienaren, want dienaren worden niet geacht te weten wat hun heer doet. Ik noem jullie vrienden, omdat ik jullie alles heb meegedeeld wat ik van de Vader heb gehoord. Niet jullie hebben mij uitgekozen, maar ik jullie en ik heb jullie uitgedaagd om erop uit te trekken en vruchten voort te brengen die blijvend mogen zijn. Dan zal de Vader jullie geven al wat jullie Hem in mijn naam vragen. Dit vraag ik jullie met aandrang: dat je elkaar liefhebt.”
Lied 317 Die meegaat met mensen
Tweede lezing: 1 Kor. 12-26
Commentaar
Ik heb de commentaar op deze lezing samen met Rita Daneels voorbereid. Wij hadden allebei het gevoel dat deze tekst heel sterk vertolkte wat we met de Wereldgroep aanvoelden. In de eerste plaats is er de diversiteit tussen de leden (ook al kunnen we niet verhelen dat we een eerder oude en witte en intellectuele bende zijn). Maar in ons dagelijks leven zijn we op honderd en één verschillende manieren actief geweest en nog actief geëngageerd: in het onderwijs of in de sociale of medische sector, in pastoraal enz. In het boek ‘Spoorzoekers’ over 50 jaar Filosofenfontein staan heel wat echo’s van het engagement van leden van de gemeenschap op allerlei fronten. Al in het eerste hoofdstuk vertelt Marcel hoe Filosofenfontein enkele jaren onderdak bood aan een familie van Iraakse vluchtelingen, waarvan de man heel wat medische verzorging nodig had. Ook ging Mark Butaye een tijdlang met daklozen in Parijs werken en bleef hij meerdere jaren actief als vrijwilliger bij ATD Vierde Wereld Vlaanderen. Voor mij was het een heerlijke ervaring om in het hoofdstuk over wereldbetrokkenheid de verhalen te verzamelen van een vijftiental kapelgangers: van Jacqueline’s vrijwilligerswerk bij Infovisie, een multimediaal tijdschrift voor blinden en slechtzienden, tot Frank die op een palliatieve afdeling met al zijn aandacht terminale patiënten nabij wil zijn. Je leest er ook hoe Herman al fietsend voor Takeaway kennis maakte met Kebrom uit Eritrea, die tijdens zijn bewogen tocht door Soedan 8 maanden in de gevangenis had gezeten. En waarom Fons, een van de populairste wiskundeproffen, hier altijd met een jeans en sandalen in de viering zit: omdat hij de oproep van Mahatma Gandhi “Leef eenvoudig opdat anderen eenvoudig zouden kunnen leven” op een radicale manier heeft doorgetrokken in zijn levensstijl en engagement in diverse solidariteitsbewegingen. Maar evengoed zijn er de echo’s van de talrijke grote en kleine logistieke taken die vrijwilligers binnen Filosofenfontein jarenlang op zich nemen: van de versiering van de kapel tot de kasboekhouding, de catering, de communicatie tot het vervoer van minder mobiele bezoekers. Ze krijgen allemaal heel terecht een pluim in het jubileumboek.
Tot daar de sluikreclame voor het boek Spoorzoekers. Hoeveel verhalen van kapelgangers, ook van mensen die ons zijn voorgegaan, zijn nog ongeschreven gebleven? En hoe delen wij die met elkaar?
Rita schrijft hierover het volgende: Is wat ons echt verbindt niet van de orde van onze ‘menselijkheid’, iets van de orde van een éénheid, zo kernachtig uitgedrukt in vers 12 van de brief aan de Korintiërs: “We zijn allemaal deel van één lichaam. Als één lid van het lichaam lijdt, lijden alle leden mee; als één lid eer ontvangt, verblijden alle leden zich mee”.
Welnu [schrijft Rita], precies hetzelfde heb ik een Nigeriaanse kameraad horen vertellen toen hij mij de kern van Ubuntu uitlegde: “Als er iemand verdriet heeft, heeft de hele gemeenschap verdriet. Als jij blij bent, ben ik ook blij.”
Als je dit ten gronde doordenkt, kan dat gelden als een nieuwe en radicaal verschillende grondhouding temidden van deze omgeving waar iedereen zich eerder vanuit de diversiteit behoorlijk bewust is van de eigen plaats en identiteit. In de Ubuntu-inspiratie is het mantra ‘ik ben omdat wij zijn’ geen dode letter maar iets wat het dagelijks leven doordrenkt: een collectief verbonden zijn in gelijkwaardige menselijkheid, wat het individuele vooraf gaat en overstijgt.
Dit is trouwens ook door sommige Westerse denkers op een gelijkaardige manier verwoord. De Oostenrijkse Joodse bijbelkenner Martin Buber bij voorbeeld ziet de mens fundamenteel als een deel van een gemeenschap, eerder dan in zijn eigenste zelfbewustzijn. Ook hij beschrijft hoe essentieel relaties zijn voor het mens-zijn en hoe je identiteit gevormd wordt door je relaties tot familie, vrienden, natuur, dieren en God. Alom gekend is hoe hij spreekt over ‘ich und du’, als een oproep tot verantwoordelijkheid vanuit de blik van de ander.
Wij kunnen dat alles een mooie gedachte vinden, maar ze is niet vrijblijvend. Ze vraagt in de eerste plaats dat we tijd en aandacht vrijmaken voor elkaar, en ons meer durven ‘blootgeven’ aan elkaar, ook met onze pijn en kwetsbaarheden. Dat ‘blootgeven’ gaat niet zozeer over de details van onze ervaringen, maar over de diepere zin ervan, zodat wij die als gemeenschap kunnen delen en doorgeven. Het is díe verbondenheid die ons engagement in de buitenwereld kracht en vleugels geeft.
Is ‘verbondenheid’ voor gelovigen overigens geen synoniem voor religie? Het is die niet rationeel vatbare ervaring dat je deel uitmaakt van een groter geheel dat je tegelijk verbindt met God en je medemensen, dat je beperkte ik overstijgt en je volheid van leven geeft. Wat betekent het dan voor ons een religieuze gemeenschap te zijn?
We nemen nu wat tijd voor bezinning en na de communie krijg je de gelegenheid om een wens of voorbede uit te spreken hoe je ‘verbondenheid’ ervaart of zoekt - of hoe je ze meer gestalte zou willen geven - binnen onze kapelgemeenschap. In latere vieringen zullen we het dan ook hebben over verbondenheid naar buiten toe, maar de bron is dezelfde.
Lied 219 Wakend uitzien
Kaarsjesprocessie
Lied 149B
Tafelgebed 166
Onze Vader, vredewens
Communie
Voorbeden – ervaringen en wensen voor verbondenheid in de gemeenschap
Alternerend met acclamatie 125 Gedenk ons hier bijeen
Communielied 542
Slotgebed (naar Geert Dedecker)
Wij bidden
om alles wat deze viering dichterbij kan brengen
voor zoveel mogelijk mensen.
Dat ons samenleven in deze gemeenschap
altijd iets feestelijks mag blijven behouden,
iets van trouw en verbondenheid mag uitstralen,
iets van vriendschap en samenhorigheid.
Dat wij leren zorgvuldig met elkaar om te gaan,
zodat wonden helen, kloven worden gedicht,
scheve tafels worden rechtgezet,
bruggen van vrede worden gebouwd,
huizen en plekken worden gecreëerd van feestelijk samenzijn.
Dat wij met andere geloofsgemeenschappen
standvastig en vastberaden
elkaar mogen inspireren en gaande houden.
Dat wij als kerkmensen smaakmakers mogen zijn
in deze maatschappij,
mensen met altijd iets van het feest in het hoofd,
iets van breken en delen in de handen,
iets van mededogen in de ogen,
iets van dienstbaarheid in de handen en de voeten,
iets van toekomst in het hart.
Dat wij iedereen zonder uitzondering
verwelkomen en respecteren als een bruiloftsgast
op ons feest van broederlijk samenzijn,
beseffend hoezeer wij elkaar nodig hebben in deze tijd.
En dat wij met en van elkaar
al doende mogen leren
hoe wij waarachtig Kerk kunnen zijn,
met verbondenheid als leidraad,
telkens weer een teken van Gods mensenliefde.
Zegen en wegzending
