25e zondag (2026) Vergelijken is verliezen Mt. 20,1-16
Marcel Braekers
Openingszang 510 wees hier aanwezig
Begroeting
Er bereiken ons de laatste tijd beangstigende berichten over het gevaar dat robots de macht over ons persoonlijk leven en over de samenleving kunnen verwerven. De Verenigde Staten en China schijnen er een concurrentieslag van te maken om zo militaire overmacht te verwerven. Het angstige vermoeden is dat die robots geen inperking verdragen en geen geweld zullen schuwen om hun wil op te leggen zodat het risico van een totale vernietigd opduikt. Gaat het om een voorbij waaiende nachtmerrie of is het reële dreiging? Als gewone sterveling kan ik mij geen voorstelling maken over die mogelijke impact en dus blijft vooral het angstige gevoel. Enkele dagen geleden kregen we nog beelden van een gevecht tussen een Russische en een Oekraïense drone. Oorlog waar zelfs geen mens meer bij betrokken is.
Geweld neemt almaar meer in omvang toe, en dus blijf je met de vraag vanwaar komt het allemaal. En is er een mogelijkheid om het geweld in te dijken of te overwinnen? Volgens de Franse filosoof René Girard heeft alle geweld te maken met vergelijken. Mensen zijn niet tevreden met zichzelf, ze vergelijken zich steeds met anderen en willen bezitten wat die anderen ook hebben, wat leidt tot jaloezie en wantrouwen. Altijd voelt men zich tekort gedaan, er is nooit genoeg. De mimetische begeerte zoals Girard het noemt. Vergelijken is echter altijd verliezen, ook al heb je het meest.
Het evangelie van deze zondag is een mooie illustratie van die houding. Jezus vertelt een parabel over een man die op elk uur van de dag arbeiders aanwerft, maar aan het einde ieder evenveel geeft, wat tot gemor leidt. Het is een prachtig verhaal dat aanleiding is tot veel toepassingen vandaag.
Gebed
Uit naam van wie planten en bouwen
De werkers van vrede en voorspoed –
Zegen het werk van hun handen.
Zegen, God, de werkers van elke dag,
Zegen degenen die de hitte van de dag trotseren,
Die dragen en verdragen, die hun inzet met hun leven en gezondheid betalen,
Zegen hen die zich inzetten voor een rechtvaardige wereld,
En bescherm de zwaksten en meest kwetsbaren,
Opdat ze op handen worden gedragen.
Want zo deed ook Jezus, uw geliefde kind en onze broeder.
Lied 196 zegening
Mattheüs 20, 1 – 16
Lied 316 deze wereld omgekeerd
Homilie
Wat een prachtig verhaal zowel sociaal als spiritueel met twee belangrijke momenten. Het eerste gaat over aanwerven, het tweede over uitbetalen en de vraag of loon naar werken wel juist is. In de beide delen komt echter eenzelfde aspect naar voor: de milde, overvloeiende houding van de eigenaar.
Kijk je naar het eerste stukje dan kan het niet anders of je bent ontroerd over de houding van de landeigenaar. Die doet niets dan aanwerven, aanmoedigen, kansen geven. Besef daarbij dat veel toehoorders van Jezus zelf elke dag op de markt stonden te wachten of iemand hen wilde aanwerven voor die dag. Want werk was eten hebben voor zichzelf en zijn gezin. Als dan in de late namiddag wanneer de moed je in de schoenen is gezakt iemand je aanspreekt om mee te gaan werken, dan gaat er een hemel voor je open. De eigenaar straalt van vertrouwen en zekerheid dat alles goed zal aflopen. Zo is God, wil Jezus zeggen. Altijd wervend, mensen aantrekkend en hen stimulerend om in zijn Rijk een taak op zich te nemen. Iedereen van hoog tot laag heeft talenten, die dienstig zijn voor anderen. Ieder heeft zijn eigen bekwaamheid en inbreng, die je niet, zoals in de parabel van de talenten, in de grond mag steken.
Nog sterker is het tweede deel van dit verhaal, als aan het einde van de dag iedereen loon ontvangt. Ook de laatst aangeworvenen krijgen één denarie. Een denarie was het gewone loon voor een dag handenarbeid. Volgens de Joodse Wet moest dat loon diezelfde dag worden uitgereikt. Daarom staat er in het boek Deuteronomium geschreven:
Een dagloner, die het al moeilijk genoeg heeft, mag u niet uitbuiten, of het nu iemand van uw eigen volk betreft of een vreemdeling die in een van uw steden woont. U moet hem nog dezelfde dag, voor zonsondergang, uitbetalen; want hij is arm en het gaat hem juist om dat loon. (Deut. 24, 14 – 15)
Het verrassende in de parabel is dat iedereen evenveel krijgt en dus de laatst aangeworvenen voldoende hebben om te leven. In woorden van vandaag zouden we zeggen: iedereen heeft recht op een bestaansminimum. Wat moeten al die paria’s niet glunderend naar elkaar hebben gekeken, toen ze dat hoorden.
Maar in het verhaal begint het fout te lopen als de werkers beginnen te vergelijken. We kennen allemaal het principe ‘loon naar werken’, dus had die eigenaar aan de eersten meer moeten geven. Net hier breekt de parabel met onze dagelijkse verwachtingen.
Jezus wil met zijn verhaal bereiken dat zijn volgelingen een grondige bekering doormaken zodat ze anders gaan kijken, en een houding aannemen zoals die van de eigenaar. In het dagelijkse leven zijn mensen altijd bezig met vergelijken, en door te vergelijken worden ze jaloers op wie meer heeft of wie iets heeft dat zij nog niet hebben. Ik kan dan moraliserend zeggen: we moeten leren leven met genoeg, met genoeg voor iedereen. Maar de parabel gaat volgens mij verder. Jezus wil niet moraliserend wijzen op het principe van voldoende om te leven (hoe belangrijk die idee ook is), Hij wil zijn volgelingen gevoelig maken voor de grootmoedigheid en gulheid van de eigenaar, van God. Wie dat eens heeft mogen ervaren, houdt op met vergelijken. Wie de liefde en nabijheid van God heeft mogen ondervinden, leeft spontaan vanuit een sobere, blije houding van genoeg. Dat is de vreugde van de Blijde Boodschap en van de komst van het Rijk van God waarin voor concurrentie, jaloezie en boosheid geen plaats meer is. Zo zou het nieuwe leven en samenleven moeten zijn, aldus de droom van Jezus.
Offerande 149B
Groot dankgebed 164 Gij die de stomgeslagen mond verstaat
Na de communie 515 Ik zal er zijn
