2e zondag (2026) – De Geest bleef op Hem rusten
Marcel Braekers
Marcus
Op het moment dat Hij uit het water omhoogkwam, zag Hij de hemel openscheuren en de Geest als een duif op zich neerdalen, en er klonk een stem uit de hemel: ‘Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde.
Mattheüs
Toen kwam Jezus vanuit Galilea naar de Jordaan om door Johannes gedoopt te worden. Maar Johannes probeerde hem tegen te houden…. Zodra Jezus gedoopt was en uit het water omhoogkwam, opende de hemel zich voor hem en zag hij hoe de Geest van God als een duif op hem neerdaalde. En uit de hemel klonk een stem: ‘Dit is mijn geliefde Zoon, in hem vind ik vreugde.’
Lucas
Heel het volk liet zich dopen, en toen ook Jezus was gedoopt en hij aan het bidden was, werd de hemel geopend en daalde de heilige Geest in de gedaante van een duif op hem neer, en er klonk een stem uit de hemel: ‘Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde.’
Johannes
De volgende dag zag Johannes Jezus naar zich toekomen, en hij zei: ‘Daar is het lam van God, dat de zonde van de wereld wegneemt. Hij is het over wie ik zei; “Na mij komt iemand die meer is dan ik, want hij was er voor mij.” Ook ik wist niet wie hij was, maar ik kwam met water dopen opdat hij aan Israël geopenbaard zou worden.. En Johannes getuigde: ‘Ik heb de Geest als een duif uit de hemel zien neerdalen, en hij bleef op hem rusten. Nog wist ik niet wie hij was, maar hij die mij gezonden heeft om met water te dopen, zei tegen mij: “Wanneer je ziet dat de Geest op iemand neerdaalt en blijft rusten, dan is dat degene die doopt met de heilige Geest.” En dat heb ik gezien, en ik getuig dat hij de Uitverkorene van God is.”
Huub Oosterhuis
Gij zijt een mensenzoon, Gij komt van ver,
Bloed van ons bloed, uit ons zijt Gij genomen.
Gij hebt mijn lief en leed, mijn dag gedeeld,
Gij zijt voor mij geen vreemde God gebleven.
Toen ik nog nergens was, maar levend dood,
Hebt Gij en Gij alleen mijn licht ontstoken.
Licht van uw licht zijn wij, van uw geslacht,
Mensen van licht, maar duister onze wegen.
Mensen van vlees en steen, van hoop en vrees –
Breng ons toch thuis, in godsnaam geef ons vrede.
Openingszang 102 Onze hulp is in de naam van de Heer - Opening van de dienst
Gebed
Raak met uw Adem onze onrust
Tot wij rust vinden in U.
Laat uw Geest op ons neerdalen en ons aanvuren.
Raak ons aan met uw Adem
Geest die ons zingen doet,
Die ons opent naar elkaar
En vaste grond geeft onder onze voeten.
Gij, Geest van God,
Bezielende kracht van Jezus onze broeder,
In tijd en eeuwigheid.
Lofzang 537 Zingt van de Vader
Inleiding op de lezing
In de oudste traditie van de Kerk worden drie momenten in het leven van Jezus in één adem genoemd: de geboorte, zijn doopsel en de bruiloft in Kana. Men ziet dit als drie belangrijke momenten waarop voor het eerst de identiteit van Jezus duidelijk wordt. Vorige zondag hoorde we het verslag van de doop zoals opgetekend door Mattheüs. Maar, omdat men dit begin zo belangrijk vindt krijgen we elk jaar na de versie volgens één van de synoptici een herhaling door de versie van de evangelist Johannes te geven.
20 jaar na de synoptici en 70 jaar na de dood van Jezus geeft deze evangelist zijn versie van dit gebeuren. Het is geen historisch verslag maar de mijmering van een theoloog. Ik geef u de beschrijving van die doop zoals opgetekend in de 4 evangeliën, omdat u zo kunt zien hoe geleidelijk een theologie groeit rond de persoon van Jezus. Ik heb op uw blad ook een poëtische mijmering van Oosterhuis gezet, maar dat is voor de afsluiting van de woorddienst.
Lezing: de doop van Jezus in de 4 evangeliën
Lied 212 omdat Hij niet ver wou zijn
Homilie
De verschillende versies van de doop van Jezus geven een idee hoe stilaan een theologie over de persoon van Jezus tot stand komt. Marcus, het oudste evangelie geeft in enkele beelden de betekenis van de doop. Mattheüs en Lucas schreven hun versie wellicht 20 jaar later en dan komen andere details erbij. Volgens Mattheüs, die het verschil tussen Joden en christenen onderlijnt, weigert Johannes eerst om Jezus te dopen, maar doet hij het toch omdat Jezus aandringt. Volgens Lucas daalt de Geest niet neer tijdens de doop, maar als Jezus later in gebed is verzonken, want voor Lucas is de biddende Jezus heel belangrijk.
Johannes tenslotte schreef zijn evangelie nog eens 20 jaar later. In die tussentijd had men veel nagedacht over de betekenis en de persoon van Jezus en daarvan is zijn evangelie een verslag. Het meest opvallend daarbij is dat Johannes benadrukt dat de Geest op Jezus neerdaalde en op hem bleef rusten. Dat is voor hem de echte betekenis van Jezus: het is een man die voortdurend begeesterd en geleid wordt door de Geest. En denkend vanuit zijn Joodse achtergrond noemt hij Jezus ‘het lam van God’ daarmee verwijzend naar het paaslam dat bij de Uittocht werd gegeten en het bloed dat op de deurpost werd gestreken als bescherming tegen de doodsengel. Voor Johannes is daarmee de echte identiteit van Jezus onthuld: Hij is het lam van het nieuwe verbond, tegelijk herder en schaap die op de meest verrassende manieren bevrijdend omgaat met mensen, omdat de Geest voortdurend op Hem rust en Hem inspireert. Johannes gebruikt de taal van de rabbijnen om zich verstaanbaar te maken. “Hij komt na mij, maar is eigenlijk voor mij” zegt de doper. Het is de taal van de rabbijnen die bedoelen: hij is een leerling van mij, maar eigenlijk is hij mijn leermeester. Hij is immer ‘de Uitverkorene van God’.
Wat ik bij dit alles zo boeiend vind is dat het nadenken over de persoon van Jezus voortdurend evolueerde. Na de evangeliën volgen nog veel andere teksten die telkens andere accenten leggen. Dat men daarbij soms verviel in eenzijdigheden, is onvermijdelijk en het is jammer dat dit aanleiding was tot de grootste twisten. Wat echter reeds in het Nieuwe Testament gebeurt, moet voor ons een aanmoediging zijn om dat proces verder te zetten. Durf denken en wel zo concreet mogelijk als het gaat over je geloof als christen. Daarom koos ik één van de vele teksten die Oosterhuis schreef over Jezus. Laten we deze tekst lezen en er ons door inspireren.
Oosterhuis: Gij zijt een mensenzoon
Groot dankgebed 150 Tafelgebed- Die naar menselijke gewoonte
Na de communie 890 Lofzang van Zacharias (Gezegend de God van Israel)
