30e zondag (2026) ‘Hier woont een christen’
Herman Wouters
Lied 546 Zomaar een dak
Inleiding
In het straatbeeld kom je ze soms tegen: de affiche achter een raam met de tekst: Hier leeft een scout!
Ik ben zelf bij de scouts geweest en heb goede herinneringen aan die periode. Ik vraag me dus af wat die affiche concreet betekent voor de persoon achter het raam. Slaapt hij misschien tijdens het weekend regelmatig in zijn tuin in een tent, kookt hij er af en toe nog op een houtvuur; mogelijk is het ondertussen een barbecue geworden. Of misschien vindt die oud-scout het nog steeds belangrijk om elke dag één goede daad te stellen. Want dit is één van de drie punten uit de scoutswet.
In de recent verschenen biografie van Koning Boudewijn van de hoogleraar Vincent Dujardin wordt regelmatig geciteerd uit het persoonlijk dagboek van de koning. Om Boudewijn een goede sociale omgeving te bieden werd er in 1939 in het paleis een scoutsgroep opgericht. In 1944 - hij was toen 14 jaar - verbleef hij als gijzelaar met zijn familie in een kasteel in Duitsland, bewaakt door de SS. Boudewijn schrijft op 14 september 1944 in zijn dagboek: “Vandaag heb ik beslist om elke dag een beetje meer te mediteren en wil ik ook elke dag opnieuw een goede daad stellen want de laatste tijd vergeet ik dat vaak.”
Die goede daad is één van de geboden uit de scoutswet. Maar wat zijn de belangrijke geboden voor een christen? In de evangelielezing van vandaag vragen de Farizeeën dat aan Jezus.
Lied 112 Ontferm u over ons
In het boek Exodus wordt beschreven hoe Mozes op de berg Sinaï de tien geboden ontvangt. Daarnaast draagt God Mozes ook op om de Israëlieten nog een heleboel andere regels en wetten voor te houden. Degene die we in deze lezing horen lijken me ook vandaag nog van toepassing op de manier waarop Israël de inwoners van Gaza, de Palestijnse weduwen en hun kinderen zou moeten behandelen. Ook België kan zich eraan inspireren voor zijn houding tegenover die 13 beurstudenten uit Gaza, vreemdelingen, die maar geen visum krijgen.
Lezing Exodus 22, 20-26
Tussenzang 527 Leer van de Liefde
Evangelie Mattheus 22, 34-40
Homilie
‘Heb de Heer uw God lief met heel uw hart, met heel uw ziel en met heel uw verstand en heb uw naaste lief als uzelf. Dat is de grondslag van alles’. Het is de bedoeling dat dit ook de basis van ons leven zou worden. Als christenen moeten we dit dus proberen.
Met het eerste gebod “God liefhebben” met heel je wezen (hart, ziel en verstand) heb ik het moeilijk. Hoe moet je dat in de praktijk doen? Dat lijkt me niet zo duidelijk. In de Romeinenbrief (Rom. 8,22) zegt Paulus: “We weten dat voor zij die God liefhebben alles bijdraagt tot het goede.” Betekent dit dat we bij de mensen die we ontmoeten en in de gebeurtenissen en situaties die me meemaken - ook de erg moeilijke – ons moeten afvragen welke oproep van God daarin schuilt? En dat we daar vervolgens liefdevol op reageren? Waarschijnlijk hebben we God lief door tijd te maken voor meditatie en gebed en door aan onze liturgische samenkomsten een prioritaire plaats geven.
Bij dat tweede gebod “Heb uw naaste lief als uzelf” wil ik enkele bemerkingen maken.
Voor een christen volstaat het niet om - zoals voor een scout - maar één keer per dag een goede daad te stellen. De naaste liefhebben is een opdracht de hele dag door. Over Clara van Assisi wordt verteld dat ze een potje met kiezelsteentjes had en dat ze dagelijks haar goede daden bijhield door een kiezelsteentje in die pot te leggen bij elke goede actie.
Het kan dan bijna niet anders dat zo’n liefdevolle houding ook zichtbaar wordt in onze omgeving zonder dat we daarvoor een affiche ‘Hier woont een christen’ achter het raam moeten hangen.
Is dit gebod ook niet een uitgelezen vorm om aan de zogenaamde evangelisatie te doen in onze buurt, niet met woorden maar met daden. Paus Leo vroeg in augustus van dit jaar (Le intenzioni di preghiera del Papa) om te bidden opdat christenen nieuwe manieren zouden vinden om het evangelie te verkondigen in de grote steden en opdat ze creatieve wegen zouden ontdekken om gemeenschap op te bouwen. Elke vorm van verbinding in de ontmoeting met een naaste lijkt mij een concrete vorm van verkondiging van het evangelie en een kortstondige stichting van het Rijk Gods.
Toch denk ik - excuseer me beste Mattheus of Jezus- dat je als christen de attitude moet hebben om de ander iets meer te beminnen dan jezelf. Het mag een tikkeltje meer zijn. De weegschaal mag wat overhellen naar de ander, natuurlijk zonder dat je jezelf daarbij verliest. Ik wil opnieuw Alfons van Steenwegen aanhalen die recent zijn stelling bijschaafde dat er in een relatie een evenwicht moet bestaan tussen wat je erin steekt en wat je eruit haalt. Onder invloed van zijn christelijke gedachten veranderde hij van standpunt: hij vindt nu dat je er beter iets meer insteekt dan dat je er uit haalt. Ik ontmoette hem toevallig nog deze week en voor de zekerheid vroeg ik hem of hij dit nog altijd achter zijn stelling stond en hij bevestigde dit.
“De anderen behandelen zoals je zelf behandeld wil worden”. Dit wordt ‘de gouden regel’ genoemd, die ook geldt in andere levensbeschouwingen. Het komt me voor dat die regel voor een christen toch nog iets scherper mag verwoord worden. Niet ‘behandel de ander zoals jezelf wil behandeld worden’ maar ‘probeer te begrijpen hoe de ander wil bejegend worden en pas je daaraan dan aan’. Ik moet niet de norm van het handelen worden maar de ander.
Ik heb een broer die aan de rand van de maatschappij leeft maar door onze sociale zekerheid het toch niet zo slecht stelt. Hij woont in Leuven in een sociaal appartement en betaalt daar minder voor dan een student voor een kot. Met zijn tegemoetkomingen en vervanginkomen komt hij ruimschoots toe, ook omdat hij niet veel buiten komt en niets extra’s doet. Recent stapt hij met een rollator. Ik probeer hem af en toe wat te ondersteunen. Nog niet zo lang geleden vroeg hij me of het zou lukken om met hem eens mosselen te gaan eten in de Lunch Garden in Korbeek-lo. Ik wilde dat wel doen, keek in mijn agenda en stelde een vrijdagmiddag voor. Maar hij repliceerde: kan het niet op een dinsdag na 17u want dan is er een promotie en kosten de mosselen maar 10€ en op andere momenten is dat 19 €. In mijn pogingen om een christen te zijn ‘bemin uw naaste zoals hij bemind wil worden’, was het me duidelijk dat ik beter op een dinsdag na 17u mosselen zou gaan eten.
Tot slot nog een laatste gedachte: Marcel vertelde me onlangs dat die zin: ‘Heb u naaste lief als uzelf’ in het Hebreeuws evengoed vertaald kan worden als: ‘Heb uw naaste lief omwille van hemzelf’. Jouw evenmens is beminnenswaard louter omdat ook hij een kind van God is. Deze andere vertaling ondersteunt de gedachte om in de liefde vooral jezelf niet als referentiepunt te nemen. Vragen we hiervoor de genade in het lied 552
Lied 552 Maak ons tot het zout der aarde
Geloofsbelijdenis 148 - Tafelgebed lied 150 - Communielied 565 Weest niet verbaasd
Zending en slotgebed
In een vroegere viering - eind juni - waar ik voorganger was met als thema: ‘Neem uw kruis op en volg me’ heb ik jullie verteld dat ik bij mijn buurman een strook gras ben gaan afrijden. Onze percelen liggen allebei naast de privéweg van de vroegere paters Oblaten. We hebben dus elk een strookje gras te onderhouden. In feite hebben we een slechte verhouding en zelfs ruzie met elkaar omwille van zijn hond die honderden keren per dag begint te blaffen. De gezondheid van mijn buurman is fel achteruit gegaan en het lukt hem niet meer om zijn tuin goed te onderhouden. Ik vond in juni dat het geen zicht was dat mijn gras aan de ene kant van die privéweg goed onderhouden werd en zijn gras aan de andere kant niet; zeker in het kader van die viering waarin we aangespoord werden om de moeilijkheden op te nemen en Jezus te volgen.
Maar ik heb er toen geen rekening mee gehouden dat we allebei naast die grasstrook ook elk nog een beukenhaag hebben. Mijn kant heb ik drie weken geleden mooi geknipt om zo de winter in te gaan, maar aan de haag van de buurman gebeurde er niets. Ook dit was eigenlijk geen zicht zeker niet in de optiek van deze viering: ‘Bemin uw naaste als uzelf’ . Dat begrijpt u. Ik ben dus opnieuw bij mijn buurman gaan aanbellen met de vraag of hij het goed vond dat ik zijn beukenhaag ook zou bijknippen. Hij stamelde een paar keer : “Merciekes merciekes” en is me tijdens mijn arbeid nog een flesje cola komen brengen. Terwijl ik verder werkte, bedacht ik dat ik dit eigenlijk toch niet deed omdat ik met de voorbereiding van deze viering bezig was. Ook niet opdat iemand mij zou komen helpen als ik het eens nodig heb, maar gewoon omdat hij mijn zwak geworden buurman is en mijn naaste.
Heer God
Uw zoon werd de stem van ons geweten.
Geef ons de inspiratie, de moed en de kracht en ook de genade om echt naar die stem te luisteren ook al moeten we daartoe onze naaste af en toe meer liefhebben dan onszelf.
We vragen om uw zegen!
