16de zondag door het jaar (2026). De parabel van het graan en het onkruid
Gonda Mertens
Inleiding
Jezus kondigt de komst aan van het Rijk Gods en vertelt er vaak over in parabels en gelijkenissen.
Vandaag horen we een verhaal over graan en onkruid uit het Mt evangelie.
Onkruid kennen we allemaal, de ene ergert er zich meer aan dan een ander, maar iedereen ziet hoe het overal welig tiert en dat het moeilijk en bijna onmogelijk is klein te krijgen.
Sommigen tuinliefhebbers rusten niet voor ze het laatste sprietje onkruid hebben uitgetrokken,
Maar wat is onkruid, waar komt het vandaan en hoe gaan we ermee om?
De parabel helpt ons door te dringen tot de kern van Jezus’ boodschap.
Wat hij zei en deed, heel zijn leven, zette hij in voor het Rijk Gods en het heil van alle mensen.
Dit verhaal confronteert ons met de universele problematiek van het kwaad, het onkruid…
De leerlingen stellen voor om het bij de wortel aan te pakken en het radicaal uit te roeien.
Volgens Jezus is dat niet zo’n goed idee. Laat graan en onkruid samen opgroeien, zegt hij.
God laat het toch ook regenen voor rechtvaardigen en onrechtvaardigen…
Als de tijd rijp is zal Hij wel zelf, het goede zaad van het onkruid scheiden.
Kunnen wij intussen enkel apathisch toekijken en aanvaarden hoe een ongecontroleerde wildgroei of ‘woestijnvorming’ alle leven dreigt te verstikken? Hierover wat meer in de homilie.
Gebed
Heer God,
Onze huidige wereld is ziek,
Zoals Gij met uw volk Israël zijt meegetrokken in de woestijn
en zoals een arend boven zijn jongen die leren vliegen, blijft zweven
spreidt Gij zo uw vleugels uit boven onze beladen tijd
Laat niet toe dat mensen geboren worden om te sterven.
Gij hebt ons geschapen opdat er een begin zij!
Toon ons een nieuwe weg naar levenwekkende oasen
van liefde gerechtigheid en vrede voor allen.
Wij vragen U dit omwille van Jezus Uw zoon,
Onze Heer en Broeder
Amen
Eerste lezing
Enkele losse gedachten uit Thomas Merton
Bespiegelingen van een schuldige toeschouwer
We leven in de grootste revolutie van de geschiedenis, een ontzaglijk spontane ontreddering van het hele menselijk ras.
Deze revolutie is een diep geestelijke crisis van de hele wereld. die zichzelf openbaart in wanhoop, cynisme, geweld, conflict, tegenstrijdigheid, vrees en hoop, twijfel en geloof…
Alle innerlijke kracht van de mens bereikt een kookpunt en komt tot uitbarsting, het goede samen met het kwade.
Het goede is door het kwaad vergiftigd, het kwade pretendeert goed te zijn maar openbaart zich in de gruwelijkste misdaden en rechtvaardigt die met de zuiverste en onschuldige intenties..
Onze tijd heeft de grootste nood aan het opruimen van de enorme massa mentale en emotionele
rotzooi die onze geest verstopt en die ook het politieke en sociale leven verziekt.
Zonder deze grote schoonmaak zijn we niet in staat te ZIEN.
En zonder te ZIEN kunnen we niet denken.
Daarom moet ik mezelf kennen, zowel het goede als het kwade.
Zelf goed leven is de eerste en essentiële bijdrage aan het welzijn van de hele mensheid.
En dan kan ik een begin maken om samen met anderen de fundamenten te leggen voor een ongelooflijke prachtige wereld, het koninkrijk van God.
Homilie
De onheilspellende gebeurtenissen in de wereld roepen op tot een verdiept inzicht in de problematiek van het kwaad.
Probeer de tekenen van de tijd toch wat dieper te verstaan, zei Jezus aan zijn toehoorders.
Ze zijn de taal van God!
Hij laat zich horen in perioden van crisis en omwenteling, waar we voor een drempel staan en beseffen dat de wereld schipbreuk lijdt en het kwade het goede dreigt te overmeesteren!
Goed en kwaad zijn moeilijk uit elkaar te halen, meestal zijn ze met elkaar verweven.
Strijden tegen het kwade is inzien dat je geboren bent om een nieuw begin te maken!
De vraag naar de oorsprong van het kwaad is van alle tijden! Waar komt het toch vandaan?
De parabel van het onkruid maakt enerzijds duidelijk dat het zeker niet van God komt.
Hij heeft de wereld niet met kwaad of onkruid opgezadeld, integendeel!
Hij is de Zaaier van het goede zaad! Een bron van liefde, vrede en gerechtigheid.
Het kwaad treft alle mensen zonder onderscheid; groot en klein jong en oud, ver en dichtbij…
Daar mogen we niet onverschillig op reageren en beweren dat veel dramatische gebeurtenissen ons niet raken, we er niet verantwoordelijk voor zijn, er niet verder over nadenken of bij stil staan
Die houding vervreemdt ons van de realiteit en is de voedingsbodem van het huidig wereldverlies!
Het kwaad ontkennen, banaliseren of trivialiseren is gewetenloos en onverantwoord!
‘Weest waakzaam, wees op je hoede, zegt Jezus, want de vijand (de duivel…het kwaad…) zwerft rond als een brullende leeuw op zoek naar prooi!
In de parabel van het graan en het onkruid lijkt het kwaad meer iets te zijn dat van buiten op ons afkomt, iemand zaaide onkruid tussen de tarwe…
Maar elders zegt Jezus het kwade komt voornamelijk van binnen en huist in het hart van de mens.
Wreedheid, plunderingen, verkrachtingen, schending van mensenrechten, vluchtelingenkampen, armoede, milieuverloedering, zijn hoofdzakelijk het gevolg van slechte neigingen en kwade wil.
In 1993 publiceerde de Franse filosoof en schrijver Sartre een toneelstuk waarin één uitspraak herhaaldelijk terugkomt: L’enfer, c’est les autres!
Jammer genoeg gebruiken sommigen die slogan ook als alibi om zichzelf goed te praten:
niet ik ben fout maar de wereld, de anderen…
Een Duits Joodse filosofe en politiek denker, Hannah Arendt is ervan overtuigd dat zelfs monsterlijk kwaad banale oorzaken kan hebben omdat het vaak wordt gepleegd door oppervlakkige mensen zonder ruggengraat: egoïsten, conformisten, fundamentalisten, ja-knikkers, die geen seconde nadenken over waar ze voor staan of waarmee ze bezig zijn.
Volgens haar staat gedachteloosheid gelijk met gewetenloosheid.
Op zich is het kwaad vaak extreem en niet te begrijpen, het gevaar bestaat wel dat het de wereld dreigt te overmeesteren en te herscheppen tot een onherbergzame wildernis of woestijn!
‘Verwoestijning’ ‘Wereldverlies’ is een van de meest angstaanjagende ontwikkelingen van deze tijd!
Het kwaad is helemaal niets, het mist diepte! zegt Arendt, dat is de banaliteit van het kwaad
Alleen het goede heeft diepgang en motiveert de mens tot een nieuw begin.
De parabel van het graan en het onkruid plaatst ons voor de keuze om vanuit het uniek menselijk vermogen de verwoestijning te omvormen tot oasen van universele liefde, gerechtigheid en vrede!
Van christenen wordt verwacht te strijden tegen elk kwaad, in en buiten ons, dat de groei van Gods rijk op aarde dwarsboomt of onmogelijk maakt!
We mogen de passie en het vermogen om het goede te stimuleren en nieuwe kansen te geven, nooit opgeven!
En daarom bidden we telkens weer:
Heer God, Uw rijk kome!
Verlos ons van het kwade!
