Goede Vrijdag 2026
Inleiding:
De avond van Goede Vrijdag, het ogenblik waarop meer dan ooit het kruis als een verstild en verstillend teken in ons midden staat.
Laten wij ons dan ook deemoedig tekenen met dat kruis, in de naam van de Vader, de Zoon en de h. Geest.
“Geen stilte is zo vol betekenis
als de stilte bij het sterven van een mens.
Geen spreken dat erboven staat.
Niet boven het leven dat geleefd werd.
Niet boven het lijden dat mensen treft.
Niet boven de plek waar de geliefden achterblijven.
Het is een ervaring van ontelbaren in een tijd als deze,
op alle plaatsen waar waanzin en oorlog
alles overstemmen.
Zelfs de hemel heeft hierop geen antwoord.
De hemel zwijgt en schreit
over het leed dat niet gelenigd kan,
over de onverschilligheid die
het lijden niet wil zien,
over het duizendvoudig onrecht
dat mensen wordt aangedaan.
Zo was het toen Jezus stierf
en zo is het nog steeds vandaag.
Moge God in die eindeloze stilte
ons nabij zijn.
Moge Hij iedere mens die lijdt en rouwt
met zacht erbarmen
tegemoet gaan en hem helend in de armen nemen.”
Bloemenhulde bij het kruis – Muziek: Arvo Pärt (cd 2 – nr. 5 De Profundis)
Bloemen, kaarsen, kleine symbolen op de plek waar iemand met geweld het leven werd ontnomen. Het is een herinnering en een hulde aan die persoon die uit ons midden werd weggerukt. En evenzeer is het ook een stilzwijgend verzet tegen de hardheid en het onrecht om ons heen.
In onze onmacht en waar woorden ontoereikend blijven voor wat ons ten diepste raakt zijn het tekens en symbolen die een heilzame taal kunnen spreken. Als dat geldt voor onze menselijke ervaringen, hoeveel temeer dan voor het mysterie van de liefde, die in Jezus mens werd en voor het lijden dat Hij daardoor op zich nam.
Laten wij ons hart en onze gedachten volstromen van heilige stilte en het lijden van de wereld in ons opnemen, terwijl wij onze bloemen bij het kruis zetten.
Het lijdensverhaal
In 3 fragmenten uit het passieverhaal zullen wij ons deze avond bezinnen over de weg van miskenning, van lijden en vernedering die Jezus is gegaan. Na elk bijbelfragment zal er ook telkens een vraag zijn waarover we ons in stilte even kunnen bezinnen. Daarna volgen een paar voorbeden en als acclamatie zingen wij iedere keer nr. 142 “Ondenkbare”.
Stilstaan bij dat lijdensverhaal en zelfs bij het lijden van de hele mensheid, kan niet zonder na te denken over onze eigen levenskeuzes. Naast de grootsheid is er ook altijd het onvermogen, het ongeziene en dat wat gebrekkig of beschamend was. Zo heeft Jezus het zelf ervaren in de uren van zijn diepste lijden.
Daarom zingen we in alle deemoed het lied ‘Wat ik gewild heb’.
Lied: Wat ik gewild heb, nr. 412
Eerste Lezing ‘bij de eenzaamheid en angst die Jezus heeft gekend’:
Mt. 26, 37b-40
Toen hij zich bedroefd en angstig voelde worden, zei hij tegen hen: “Ik voel me dodelijk bedroefd, blijf hier met me waken.” Hij liep nog een stukje verder, knielde toen en bad diep voorovergebogen: “Vader, als het mogelijk is, laat deze beker dan aan mij voorbijgaan. Maar laat het niet gebeuren zoals ik het wil, maar zoals u het wilt.
Hij liep terug naar de leerlingen en zag dat ze lagen te slapen. Hij zei tegen Petrus: “Konden jullie niet eens één uur met me waken?”
Laten wij in stilte dit overwegen:
Hoe ga ik zelf om met kwetsbaarheid en onmacht in mijn leven? Niet alleen die van mezelf, maar ook die van anderen?
Voorbeden
Laten wij, gekeerd naar de God van leven en gerechtigheid, bidden en noemen:
allen die zonder schuld veroordeeld en vernederd worden
tot een bestaan dat niet menswaardig is;
allen die vergeten worden, gevangengezet, zomaar vermoord,
omdat zij opkomen tegen onderdrukking en tegen onrecht;
allen die hun geliefden door zinloos geweld zien sterven
en de gruwel van systemen moeten ondergaan;
dat zij minstens één mens mogen ontmoeten die hen aankijkt
en die hen recht en genade laat ondervinden.
Acclamatie: Ondenkbare, nr.142
Allen:
God,
alles wat eigen is aan mensen,
achterdocht, onverschilligheid,
oordeel, verraad,
wij dragen het in ons.
Maar ook het vermogen
om te helen en te troosten
en de kracht tot mededogen.
Wek Jezus’ geest in ons.
Hij, die niets of niemand
wilde breken.
Maar die enkel wou verbinden
en erkennen al wat groots
en waardig is. Amen
Lied: Beeld van een mens nr. 318
Tweede lezing ‘bij het kruis dat Jezus opneemt’: Jesaja 53, 2, 4-8
Zo schrijft Jesaja over de Lijdende Dienaar:
“Als een loot schoot hij op onder Gods ogen, als een wortel die uitloopt in dorre grond.
Maar hij was het die onze ziekten droeg, die ons lijden op zich nam.
Om onze zonden werd hij doorboord, om onze wandaden gebroken.
Voor ons welzijn werd hij getuchtigd, zijn striemen bracht ons genezing.
Wij dwaalden rond als schapen, ieder zocht zijn eigen weg;
maar de wandaden van ons allen liet de Heer op hem neerkomen.
Hij werd mishandeld, maar verzette zich niet en deed zijn mond niet open.
Door een onrechtvaardig vonnis werd hij weggenomen.
Wie van zijn tijdgenoten heeft er oog voor gehad?
Hij werd verbannen uit het land der levenden,
om de zonden van mijn volk werd hij geslagen.”
Laten we in stilte dit overwegen:
“Ben ik iemand die verwacht dat mijn geloof garanties biedt?”
Voorbeden
Laten wij, in vertrouwen dat voor God niets ongezien blijft, bidden en noemen:
allen die een lange weg van ziekte en pijn gaan
en niet weten waar die weg naartoe leidt;
allen die een zware last te dragen hebben in het leven
en nergens beschutting vinden;
allen die door het lot getekend worden
en de tegenslagen niet te boven komen;
dat hun diepste kracht gewekt wordt en dat zij
in de trouw van mensen Gods stille nabijheid mogen herkennen.
Acclamatie: Ondenkbare, nr. 142
Allen: God,
wij werden niet geboren
voor het kruis,
maar voor lichtend en
vervullend leven.
En toch hoort het
bij ons bestaan.
Laat ons in het goede en het mooie
fundamenten vinden
van vertrouwen,
zodat wij het kruis voor ons bestemd,
opnemen en dragen,
met de blik naar U gekeerd.
Gij die steeds
met mensen meegaat. Amen
Lied: Christus, de gestalte van God, nr. 313
Derde lezing ‘bij Jezus’ diepe schreeuw om Gods nabijheid’: Psalm 22, 2-3, 12, 15-16, 20
“Mijn God, mijn God,
waarom hebt u mij verlaten?
U blijft ver weg en redt mij niet,
ook al schreeuw ik het uit.
‘Mijn God’ roep ik
overdag, en u antwoordt niet,
’s nachts, en ik vind geen rust.
Blijf toch niet ver van mij,
want de nood is nabij
en er is niemand die helpt.
Als water ben ik uitgegoten,
mijn gebeente valt uiteen,
mijn hart is als was,
het smelt in mijn lijf.
Mijn kracht is droog als een potscherf,
mijn tong kleeft aan mijn gehemelte,
u legt mij neer in het stof van de dood.
Heer, houd u niet ver van mij,
mijn sterkte, snel mij te hulp.”
Laten wij in stilte dit overwegen:
Welke weg heeft het kruis in mijn eigen bestaan mij tot hiertoe gewezen?
Voorbeden
Laten wij met diepe bewogenheid bidden en noemen:
allen die weggerukt worden uit het leven,
in oorlogen, rampen, misdaden;
allen die vermist worden en zij van wie het lichaam
in een massagraf gedumpt werd;
allen die sterven in eenzaamheid, door God en mens verlaten
en degenen om wie niet getreurd wordt;
dat wij hen indachtig blijven en hun namen noemen
zoals zij geschreven werden in Gods hand.
Acclamatie: Ondenkbare, nr. 142
Allen:
God,
Zwijgzaam in uw machteloosheid
hebt Gij moeten aanzien
hoe Jezus, uw geliefde mens,
bespot werd en gekruisigd.
Laat mensen niet alleen
wanneer zij zulke onmacht kennen.
Kom hen tegemoet
in iemand die op dat moment
naast hen staat.
Heel hun lijden
met uw eeuwige trouw.
En heilig het. Amen.
Lied: Gij zijt voorbijgegaan, nr. 363
Gebed over de gave van brood (Marcel)
God, wij bidden
spreek uw kracht uit
over dit brood in onze handen.
Dat het een blijvend teken moge zijn
van Jezus, zo gebroken als Hij was,
die zich helemaal uit handen gaf.
Gij die ons uw naam gegeven hebt
‘Ik zal er zijn’
laat dit waar zijn, omwille van Hem,
zolang er mensen zijn op aarde.
Wees de stem in ons die roept om vrede
en om mededogen,
opdat wij uw woord zelf tastbaar maken,
een broeder als Jezus waardig.
Amen
Onze Vader
Muziek tijdens communie: Cd Kruisweg van de liefde, Requiem, nr. 12
Communielied: Nu valt de nacht, nr. 314
Slotgedicht
Zie mij dan,
ontdaan van alles
wat mij mens gemaakt heeft.
Mijn hart, mijn ziel.
Mijn vlees, mijn bloed.
Mijn woord.
Mijn laatste adem.
Niet meer ben ik geworden
dan een blad,
vertrappeld,
ongezien en
meegenomen met de wind.
En wat?
Wat met mijn droom?
Wat met de liefde
die mij gaande hield?
Zag je haar niet?
Ze moet verstrooid zijn
of verwaaid,
gezaaid misschien,
waar iemand
naar een ander omziet.
Of ergens wachtend
in nog zachte aarde.
Dit is mijn laatste wens:
als je haar toch mocht zien
laat haar niet sterven.
Kris Gelaude
