Zondag 4 januari 2026 - Feest van de openbaring van Jezus (2026)
Marcel Braekers
Openingszang 262 Komt ons in diepe nacht ter ore
Begroeting
De evangelist Mattheüs had wel lef toen hij zijn versie van de geboorte van Jezus beschreef. Immers een ander verhaal, dat over de geboorte van keizer Augustus was overbekend. Augustus drong zich aan het Romeinse rijk op als een door de goden aangestelde vorst. Daarom werd verteld dat bij zijn geboorte een bijzondere ster scheen als teken van een goddelijke geboorte.
Hiertegen plaatst Mattheüs zijn versie van de geboorte van Jezus. Babylonische astrologen hebben ook een bijzondere ster gezien en gaan op zoek naar het kind dat ermee verband houdt. Ze hebben vreemde geschenken mee: goud en wierook wijzen naar iets koninklijk, maar mirre werd gebruikt om een lijk te balsemen. Ze eren een kind, aldus Mattheüs, dat net geen wereldrijk zal stichten, maar een universele gemeenschap die wordt samengehouden door het gebod van de liefde. Wat Mattheüs doet is gedurfd want tegenover de Romeinse heerszucht poneert hij een andere wereldwijde verbondenheid met in het centrum het leven van Jezus en het perspectief dat Hij biedt. Dat was politiek niet zo onschuldig en het christendom zal zelfs na vervolgingen tot staatsgodsdienst worden, godsdienst gebruikt als ideologie om de cohesie van het imperium te versterken. Dat was een bedreiging voor wat Jezus had bedoeld. Maar er was nog een andere bedreiging: men mag zich vandaag de vraag stellen of in die nieuwe gemeenschap niet dezelfde hebbelijkheden terugkeerden van machtsdrang, overheersing en uitsluiting zoals in het rijk van Augustus. Zo had Mattheüs het natuurlijk niet gezien, het zijn wij die 20 eeuwen later daarover moeten nadenken. De vraag blijft: kan de boodschap van Jezus in heel de wereld gist of licht worden zonder macht of pretentie en met respect voor ieders eigenheid?
Gebed
Bron van alle wijsheid
Met uw licht
Wijst Gij ons
Wegen om te gaan
En uw liefde
Verschaft ons onderdak.
Dank zij U,
Omdat uw licht ons leidt
Naar een geboren mensenkind,
Dat uw gelaat
Aan ons onthult.
Wees ons nabij,
Kom ons te na
Tot in de minste
Van de mensen. (S. de Vries, Bij Gelegenheid I p.133.)
Lied 271 als eer aan God - Adeste Fideles- Komt allen tezamen
Jesaja 60,1-6
Lied 264 heden zal uw redder komen
Mattheüs 2,1-12
Homilie
Mattheüs laat er geen misverstand over bestaan: dit kind is bestemd om Licht voor heel de wereld te zijn. Daarom sluit zijn evangelie ook af met het verschijnen van de verrezen Jezus die zijn leerlingen de opdracht geeft om ‘alle volkeren te onderwijzen en ze te dopen in Gods naam’. Eerlijk gezegd heb ik het altijd moeilijk gehad met deze missionaire gedachte. Heel vaak werd die boodschap in een westers kleed gestoken en zo ook aan andere volkeren opgedrongen zonder respect voor de lokale identiteit. Het katholicisme heeft zich zo eeuwen lang aangediend als de enige, ware en heilzame weg.
Maar de verschillen binnen het christendom heb ik altijd als een rijkdom gezien die moet bewaard blijven. En wat de relatie met andere godsdiensten betreft voel ik dikwijls diepere verwantschap met een neergeknielde moslim of een mediterende boeddhistische monnik dan met een stijve, statige misviering zoals je die op You Tube kunt zien. Daarom was ik blij toen paus Franciscus de idee lanceerde van de kerk als een veldhospitaal. Kerk als een gemeenschap die niet bekommerd is om eigen structuren of om anderen tot ons eigen gedachtengoed te bekeren, maar om aanwezig te zijn waar mensen lijden of hun waardigheid wordt ontnomen. Indien dat de echte identiteit van onze Kerk is, dan mag ze voor mij ook universeel zijn, want die houding heeft een in zich waarde boven tijd en ruimte.
Zou Mattheüs ook iets in die richting hebben gedacht toen hij de geschenken van de astrologen beschreef. Goud en wierook waren geschenken voor een koningskind, maar de mirre wijst op de dood die deze mens zou ondergaan. Jezus bracht een beweging op gang die een duidelijk alternatief was tegenover het Imperium Romanum, maar die beweging zou gedragen worden door verdraagzaamheid, veerkracht voor wie onderdrukt wordt, troost voor wie gekwetst is. Vandaag herdenken we de geboorte van die uitzonderlijke mens in het besef dat zijn leven en de diepere betekenis van zijn boodschap altijd worden bedreigd door wat wij ‘de macht van de wereld’ zijn gaan noemen.
Groot dankgebed 163 liever een kind
Na de communie 263 Gij verschijnt niet op de wolken: telkens een strofe na de
vrije voorbeden
