32ste zondag (2026) Waakzaamheid
Rik Nuytten
Wij staan recht en wij zingen het openingslied nr. 551
Openingslied 551: Ik sta voor u
Kruisteken
Inleiding
Goede morgen,
Ik heb de gewoonte om bij de voorbereiding van de viering te vertrekken van de voorgeschreven lezingen van de zondag. De eerste lezing van vandaag, is een lofzang op de Wijsheid, uit het oude testament. De tweede lezing is een tekst van Paulus in de brief aan de Thessalonicenzen, over de terugkomst van de verlosser. En het evangelie is de ons welbekende parabel van de vijf wijze en de vijf dwaze maagden. Ik moet zeggen dat ik mij in het haar krabde hoe deze bij elkaar konden passen! En zoals gewoonlijk bij de voorbereiding, lees ik oude homilieën uit het archief van onze website, en ga ik te rade bij de Preek van de week op de website van de Dominicanen. Dat heeft me wel geholpen.
Ik moet zeggen dat de lezing over de wijsheid mij niet echt aansprak. Ik zal er dus niet veel over zeggen, want ik heb het moeilijk met de zin dat de wijsheid op zoek is naar mensen. Ik vind dat ze mij nog niet heeft gevonden!
In een vroegere preek van Marcel vond ik duiding bij de lezing van Paulus en een exegetische uitleg over de parabel van de wijze en dwaze maagden.
De preek van de week wees op het “leren omgaan met het onverwachte”. Dat sprak me wel aan. Ik heb namelijk de indruk dat de tijdsgeest zover is doorgeslagen dat men vandaag blijkbaar erop rekent dat we alles zelf kunnen in de hand houden. Als dan iets onverwacht gebeurt wordt dat gezien alsof je zelf niet hard genoeg hebt gewerkt, niet echt je best hebt gedaan, onzorgvuldig hebt geleefd, of het is onrechtvaardig of misdadig. Hoe vaak wordt er niet gepraat over het voorzorgsprincipe? Hoe vaak wordt niet gedacht dat succes iets is dat we zelf afdwingen? Ik ben het daar niet mee eens.
Het onverwachte gebeurt altijd, ons hele leven door. Je kunt je zaakjes nog zo goed op orde hebben, maar wie leeft, weet dat die orde een uiterlijk houvast is. De boel kan zo overhoopliggen in je bestaan. Ziekte, verlies, zorgen, het overkomt ons allemaal... Het is zo dat ik, naarmate ik ouder word, niet meer zo scheutig ben op verassingen en het onverwachte, omdat dit meestal geen goed nieuws is. Ouder worden brengt niet veel goeds met zich mee, eerder pijn en zorgen.
Hoe hou je je lamp brandend? Het antwoord: waakzaamheid is geboden. En dan bedoel ik niet de angst dat het verkeerd kan gaan. Ook niet de schuld op anderen afwentelen. In deze viering zou ik verder het hierover willen hebben.
Laten we eerst het lied 136 zingen: Wek mijn zachtheid
Lied 136: Wek mijn zachtheid
Openingsgebed
Het is uw Naam
Die mensen nieuwe moed gaf
Om het leven aan te gaan,
Want Gij ging hen voor.
Het was uw Naam
Die mensen verbond
Om te bouwen
Aan een thuis voor elkaar.
Het is uw Naam
Die nog over ons
Wordt geschreven,
Als een hoopgevend woord
Om niet te versagen,
Als een genadig licht
Om niet te verdwalen.
Schep ons ruimte
Voor uw toekomst.
Gun ons de lange adem
Om te bouwen
Aan een wereld waar
Uw Naam ronduit kan wonen
Ons allen tot zegen. (S. de Vries, Bij gelegenheid I, p. 188)
Inleiding op de eerste Lezing:
We horen vandaag een kort stukje uit de brief van Paulus aan de Thessalonicenzen. Deze brief is het oudste document in de eerste kerk. Paulus en ook de eerste christenen verwachtten de fysieke terugkomst van Jezus en daarmee ook het einde van de wereld. Maar intussen was men al 30 jaar verder en bleef die komst uit. Met deze tekst wil Paulus bemoedigen maar je voelt ook een soort van waarschuwing.
Na de lezing zingen wij het lied 371: “Hou me niet vast”
Lezing:
1 Thess 4, 13-18
Broeders en zusters, wij willen u niet in het ongewisse laten over degenen die u ontvallen zijn, zodat u niet hoeft te treuren, zoals anderen, die geen hoop hebben. Want als wij geloven dat Jezus is gestorven en is opgestaan, moeten wij ook geloven dat God door Jezus de doden bij zich zal halen, samen met Jezus zelf. Wij zeggen u met een woord van de Heer: wij, die in leven blijven tot de komst van de Heer, zullen de doden in geen geval voorgaan. Wanneer het signaal gegeven wordt, de aartsengel zijn stem verheft en de bazuin van God weerklinkt, zal de Heer zelf uit de hemel neerdalen. Dan zullen eerst de doden die Christus toebehoren opstaan, en daarna zullen wij, die nog in leven zijn, samen met hen op de wolken worden weggevoerd en gaan we in de lucht de Heer tegemoet. Dan zullen we altijd bij Hem zijn. Troost elkaar met deze woorden.
Lied 371 Hou me niet vast
Inleiding op de evangelielezing
Het evangelie is het ons bekende verhaal van de wijze en de dwaze maagden. In de godsdienstlessen tijdens mijn tienerjaren werd dit uitgelegd als een strenge verwittiging om goed te leven, en niet te laat te komen met berouw en spijt. Na het lezen van de uitleg van Marcel, en van enkele exegeten, blijkt het veel ingewikkelder in mekaar te zitten. Laten we eerst luisteren naar de parabel.
Evangelie
Mt 25, 1-13
Dan zal het met het koninkrijk van de hemel zijn als met tien meisjes die hun olielampen hadden gepakt en eropuit trokken, de bruidegom tegemoet. Vijf van hen waren dwaas, de andere vijf waren wijs. De dwaze meisjes hadden wel hun lampen gepakt, maar geen olie. De wijze meisjes hadden behalve hun lampen ook olie in kruiken bij zich. Omdat de bruidegom op zich liet wachten, werden ze allemaal slaperig en dommelden ze in. Midden in de nacht klonk er luid geroep: “Daar is de bruidegom! Kom, ga hem tegemoet.” De meisjes werden wakker en brachten hun olielampen in orde. De dwaze meisjes zeiden tegen de wijze: “Geef ons wat van jullie olie, want onze lampen gaan uit.” De wijze meisjes antwoordden: “Nee, straks is er nog te weinig voor ons en jullie samen. Zoek liever een verkoper en koop zelf olie.” Terwijl zij op olie uit waren, arriveerde de bruidegom, en zij die klaarstonden gingen met hem naar binnen voor het bruiloftsfeest, waarna de deur gesloten werd. Enige tijd later kwamen ook de andere meisjes. Ze riepen: “Heer, heer, doe open voor ons!” Maar hij antwoordde: “Ik verzeker jullie: ik ken jullie niet.” Wees dus waakzaam, want jullie weten niet op welke dag en op welk tijdstip Hij komt.
Homilie
Ik herinner mij dat in mijn jonge jaren in mijn streek een bruiloftsfeest een heel groots gebeuren was. Op de vooravond werden er met karbuurkanons schoten gelost bij de woningen van bruid en bruidegom, tot diep in de nacht, en het feest was meestal zeer uitbundig, met de traditionele zatte nonkel, en soms met vechtpartijen.
In de tijd van jezus was een bruiloft blijkbaar ook zo. Een bruiloft was daar ook een groot feest, met bijzondere rituelen. Maar toch is er in dit evangelieverhaal iets niet in de haak. Het was inderdaad de gewoonte, als in een dorp een huwelijk plaats vond, dat de meisjes van het dorp de jongen gingen afhalen door in een stoet voor hem uit te dansen en hem zo naar het huis van het meisje te brengen. Ze droegen daarbij geen olielampen maar fakkels met zich mee: stokken waarrond men doeken had gewikkeld die in de olie waren gedrenkt.
Het gaat het in de parabel echter helemaal anders. De meisjes hebben geen fakkels maar olielampen. En de bruidegom laat op zich wachten, zodat de meisjes indommelen en de olie raakt opgebrand. De olielamp was iets voor binnenhuiselijk gebruik en had de symbolische betekenis van waken en slapen. De parabel wordt op die manier een verhaal over uitstel, wachten en omgaan met de tussentijd, met een onverwachte komst.
Neem je de twee verhalen samen dan zijn er slechts twee mogelijke verklaringen. Ofwel hebben de eerste christenen de parabel veranderd, ofwel heeft men twee bestaande verhalen in elkaar geschoven, één over een bruiloftsstoet en één over huiselijk waken. Maar in de twee gevallen heeft er een grondige verschuiving plaats en die is boeiend om bij stil te staan.
Deze samenschuiving maakt de keuze van de lezingen van vandaag wel duidelijker. Je hebt wijsheid nodig om te kunnen omgaan met het onverwachte, je kan in slaap vallen, maar je moet met wijsheid kunnen reageren als je wakker wordt. De tekst van Paulus is geschreven in die tussentijd die voor de eerste christenen zo verwarrend was. Misschien was dit de tijd van “slapen”?
Het is merkwaardig hoe wij angstig omgaan met het onverwachte. Jezus had het vaak over vrij en vrolijk leven, tegen alle knellende regels in. Maar toch laten wij ons steeds weer vangen op jaloersheid en vergelijken. We laten ons steeds weer vangen, en denken dat we alles onder controle hebben, en onder controle kunnen blijven houden.
De tien meisjes in ons verhaal waren allen in slaap gesukkeld bij het uitblijven van de bruidegom. Niets menselijks is hun vreemd:
Ook wij sukkelen in slaap, we laten ons in slaap sukkelen. Door onszelf voor te houden dat het allemaal wel meevalt, dat de bedreigingen van de wereldorde zo’n vaart niet lopen, dat je maar vooral niet te veel naar het nieuws moet kijken, dat je tegenwoordig toch niet meer kan weten wat waar is en wat goed. En het dus allemaal niet meer uitmaakt. Dat we door sober te leven niet ziek zullen worden.
Dut maar lekker in!
Maar daar komen we niet meer mee weg.
De verhalen van vandaag drukken ons met de neus op de feiten. Ze roepen op:
Wees wakker, waakzaam en wijs.
Wie de weg gaat van de man uit Nazareth mag zich verzekerd weten van zijn steun en nabijheid. Zelfs de doden die in Christus zijn, zo schrijft Paulus hoopvol.
Christen zijn - houdt in - wakker en waakzaam te zijn op de tekenen van de tijd.
Zien waar en wat er van jou verwacht wordt.
Het Woord ten Leven handen en voeten geven.
Een licht in de wereld zijn. Gewoon in je leven van alledag.
Zorg dus dat je voldoende olie hebt; brandstof om die vurige mens te zijn die je bedoeld bent.
Vul je kruiken, met inspiratie, met geloof, met vertrouwen.
Ontvang wijsheid, in het besef dat de Onnoembare verwacht dat je er bent en doet wat moet gedaan: mens voor mensen zijn in Zijn Naam, in Zijn Geest.
Amen.
Offerande
(Acclamatie 149B)
Tafelgebed
Tafelgebed: 151 "Christus de gestalte van God"
Onze Vader
Slotlied
Lied: 364 “Om te zien een nieuwe aarde”
Wegzending en zegen
