30e zondag (2025) - De Farizeeër en de tollenaar
Paul Destrooper
Ons samenzijn is in de naam van de transcendente , een voorlever en een bron die inspireert.
Lied 104 Gezegend is dit uur, gezegend jij, hier naast mij.
Welkom
Vandaag kiezen we voor twee Bijbelteksten, helemaal zoals die zijn voorgeschreven. Een tekst uit het evangelie van Lucas met in de hoofdrollen een farizeeër en een tollenaar. En eerst een tekst uit Jezus Ben Sirah. De evangelietekst van vorige zondag lijkt precies een kopie van de tekst uit Jezus Ben Sirah. Tussen beide teksten is er nochtans ongeveer 300 jaar.
Vorige week hoorden we over de vastberadenheid van de weduwe, haar volharden, haar vasthouden, haar geklaag
En de merkwaardige eindvraag : zal de mensenzoon geloof op aarde vinden.
Deze rechteloze vrouw ziet hij volharden, vasthouden, ze zwijgt niet voor onrecht, ze daagt de man met macht uit, voor haar vraag zijn er geen obstakels, haar vraag dringt door de wolken heen.
Haar geloof wordt geprezen en wij bezingen het in Psalm 72,
Lied 772 Psalm 72
We lezen uit het boek wijsheid van Jezus Ben Sirach 35,12-14.16-18
Muzikale meditatie
Gebed
Wie is de heilige
De onverschrokkene
Een toeverlaat
Waar wij naast staan als machtelozen
Hij die ons laat leven
Zonder juk, geen slavernij
Maar Hij bevrijdt al wie bevrijdend aanwezig is.
Amen
Evangelie Lucas 18, 9-14
Lied 527 Leer van de liefde, de taal van verzoening
Homilie
Een woord bij het woord
Je komt uit een braaf joods gezin, je bent onderwezen in de schriftelijke Thora en de mondelinge Thora. De mondelinge Thora is door God op de berg Sinaï aan Mozes gegeven en altijd weer doorgegeven doorheen de generaties gelovigen. Jij verdiept je erin en wil het ook weer doorgeven en je wordt Farizeeër. Deze naam komt van paroesjim, de afgescheidenen. Het heeft dezelfde betekenis als de Kadosj, de heilige en dit betekent ook de afgezonderde.
Farizeeër wordt een geuzenaam die de Farizeeërs zelf gebruiken.
Het moet je maar overkomen Farizeeër te zijn en juist in een tijd dat die Nazarener zo tekeergaat tegen een soort Farizeeërs.
Niet tegen allen, het was trouwens geen homogene groep.
Ik kies er een paar typologieën uit .
De schouder-Farizeeër die zware lasten legt op de schouders van mensen
De gebods-Farizeeër die altijd nog een gebod meer verzint
De spaarzaamheid-Farizeeër die opschept dat hij zichzelf niets gunt om goede werken te kunnen doen
De liefde-Farizeeër die uit liefde geboden opneemt in het leven
De Godvrezende-Farizeeër die zichzelf niet in het middelpunt plaatst.
Je hebt wellicht zelf al een keuze gemaakt bij welke je wil behoren.
Jezus keert zich tegen de schouder-Farizeeërs en de liefde in zijn leer toont zijn voorkeur voor de liefde-farizeeërs.
De Farizeeërs nemen afstand van de tempel cultus, en quote dat daar alleen God is te vinden, zij gaan terug naar de Thora, schriftelijk of mondeling overgeleverd.
Voel je hier de verwantschap met Jezus zijn ambigue gevoel tot de tempel.
De Farizeeër is in ons taalgebruik geïdentificeerd als huichelaar die aan andere oplegt wat hij zelf niet kan waarmaken.
Ik was bij een groep ondernemers die aan het klagen waren over fraude in de uitkeringen. Ik vroeg hen hoeveel procent deze fraude zou bedragen en het antwoord was 5%, dit is inderdaad wat onderzoek aantoont, een vork van 3 tot maximaal 10%. Ik vroeg toen wie van ons nog nooit 5% belastingfraude had begaan. Het bleef stil, ook bij mij. Dit is in onze taal een farizeïsche houding.
En dan onze vriend de tollenaar voor wie we een spontane sympathie hebben. Eén aspect wil ik op de voorgrond brengen: ‘God wees mij zondaar genadig’ lazen we in de tekst. Genade komt van boven en brengt ons bij christenen die aangeven dat alleen de goddelijk genade belangrijk is, sola gratia, en dan volgen nog meer alleen: alleen de genade, alleen het geloof kunnen ons redden.
Bij het lezen van de Griekse tekst lezen we hilasteeti, een imperatief: wees genadig maar kan ook vertaald worden door verzoen mij. De genade van Godswege is unilateraal, verzoening is wederkerig. Zich plaatsen op de weg van de verzoening is een proces, het is hard werken. Het is de vraag aan God accepteer mijn bestaan, en de vraag aan mijzelf: ben ik acceptabel.
Lied 527 Leer van de liefde, de taal van verzoening
Tafelgebed
158 Gij kijkt me aan en laat u verstaan
met afsluiter Lied 180 Dan zal er vreugde zijn op aarde (1-stemmig)
Gebed
Verzoening, mededogen
Zie mij, de mens
Met trachten en vallen
Raap mij op, dat ik tot U kan komen
Geef mij kracht om mezelf te zien
Zoals U mij ziet,
Mijn levensdraden zijn bij U gekend
Help mij ze te aanvaarden
En tot mijzelf te komen
Zoals ik bij u mag zijn
Lied 566 Blijf niet staren op wat vroeger was, het nieuwe is al begonnen
