Vastentijd: een tijd voor ontmoeting
Ides Nicaise, 18/2/2026
Vorige week kreeg ik bezoek van Mehmet. Ik bood hem een kop koffie aan, maar hij weigerde beleefd: hij was aan het afkicken van koffie overdag als voorbereiding op de ramadan.
Dit jaar beginnen de islamitische ramadan en de christelijke vasten haast tegelijk: respectievelijk op 17 en 18 februari. Bij de bahai, een soort omvattende monotheïstische religie die de ‘eenheid in verscheidenheid’ tussen andere godsdiensten nastreeft, begint de vasten op 1 maart.
In elke godsdienst krijgt die vasten een eigen beleving. Christenen in onze streken zullen nog nauwelijks hun voedingspatroon aanpassen, maar de nadruk leggen op inkeer, solidariteit en mondiale rechtvaardigheid. Voor moslims blijft het fysieke vasten naast die solidariteit een belangrijk element, maar ook gastvrijheid en ontmoeting maken deel uit van het vasten: bij valavond nodigen zij vrienden uit op iftar-maaltijden. Het raakt me telkens wanneer ik uitgenodigd word op zo’n maaltijd. Het is een buitenkans om nader kennis te maken met gezinnen met een migratie-achtergrond, soms met een pijnlijke geschiedenis als vluchteling. En zij zijn blij met elk positief antwoord van een ‘autochtone medeburger’ op zo’n uitnodiging, want zelfs na jaren verblijf in Vlaanderen blijft echt contact vaak moeilijk.
In Leuven worden voor het tweede jaar op rij de rollen ook omgekeerd. Broedelijk Delen (de christelijke vastencampagne), Orbit (een vzw die ijvert voor een menselijk migratiebeleid) en Beweging.net namen het voortouw voor een interlevensbeschouwelijk ontmoetingsmoment en een maaltijd onder het motto ‘Portie Gemengd’. Een bonte verscheidenheid van levensbeschouwelijke (inclusief humanistische) gemeenschappen hebben zich achter het initiatief geschaard, en ook de Stad Leuven verleent haar steun. Vorig jaar namen meer dan 300 personen deel aan het event. Dit jaar, op 7 maart, hoopt men op een nog grotere opkomst. Er zijn naast de maaltijd gesprekstafels en activiteiten rond mondiale rechtvaardigheid voorzien.
Op 5 en 6 februari nam ik in New Delhi deel aan een internationale conferentie van de Hizmet beweging: dat is de (wereldwijde) middenveldbeweging geïnspireerd door de religieuze moslim-leider Fethullah Gülen. Hizmet betekent ‘dienst aan de samenleving’. Deze beweging werd (ten onrechte) beticht van de coup tegen president Erdogan in Turkije in 2016 en werd slachtoffer van onmenselijke repressie. Vele duizenden zitten nog vast als politieke gevangenen, tienduizenden zijn het land ontvlucht en het regime heeft hun vermogen in beslag genomen. Toch wil deze beweging op allerlei manieren een positieve kracht blijven in de samenleving: door kwaliteitsvol onderwijs, burgerschapseducatie, inzet voor het klimaat en voor vrede, en interlevensbeschouwelijke dialoog. Op de conferentie waren er delegaties uit alle continenten. Er werden opvallend veel verbanden gelegd met christelijke, joodse, hindoeïstische, en boeddhistische religieuze leiders en stromingen. We bezochten ook de beroemde Lotus-tempel van de bahai-gemeenschap in Delhi. Alleen de geestkracht van religie kan dergelijke positieve veerkracht verklaren, na al wat de Hizmet-beweging heeft meegemaakt. Ook in België heeft zij heel wat volgelingen. De ramadan is voor hen opnieuw een aanleiding om banden te smeden met autochtone medeburgers. Laat het voor hen en voor ons een boeiende tijd van ontmoeting worden.
(Deze tekst verscheen in verkorte versie als opiniestuk in De Morgen op 18 februari 2026 onder de titel ‘Waarom ik inga op elke uitnodiging voor een iftar’)
